پاکسازی دو مرحلهای پوست یا دابل کلینزینگ (Double Cleansing) روشی برای تمیز کردن صورت است که در آن ابتدا از یک پاککننده روغنی برای حل کردن آرایش، ضدآفتاب و چربیهای سطح پوست استفاده میشود و سپس صورت با یک شوینده ملایم بر پایه آب شسته میشود. این روش بهویژه برای افرادی کاربرد دارد که از آرایش، ضدآفتاب مقاوم به آب یا محصولات ماندگار استفاده میکنند. با این حال، پاکسازی دو مرحلهای برای همه افراد ضروری نیست و در بسیاری از مواقع یک شوینده مناسب بهتنهایی میتواند پوست را بهخوبی تمیز کند.
اگر نمیدانید برای پاک کردن ضدآفتاب یا آرایش به روغن پاککننده نیاز دارید یا بالم پاککننده، بهتر است ابتدا با نحوه عملکرد این محصولات و تفاوت آنها آشنا شوید. در این مطلب بررسی میکنیم پاکسازی دو مرحلهای دقیقاً چگونه انجام میشود، چه زمانی به آن نیاز داریم و چطور محصول مناسب نوع پوست خود را انتخاب کنیم.
پاکسازی دو مرحلهای پوست چیست؟

پاکسازی دو مرحلهای روشی است که در آن صورت با دو نوع پاککننده متفاوت تمیز میشود. در مرحله اول از یک محصول روغنی مانند روغن پاککننده یا بالم پاککننده استفاده میشود. این محصولات به حل شدن مواد چربیدوست مانند آرایش، ضدآفتاب مقاوم به آب و چربی اضافی سطح پوست کمک میکنند.
در مرحله دوم، صورت با یک شوینده بر پایه آب مانند ژل یا فوم شستوشوی صورت تمیز میشود. این مرحله به پاک شدن باقیمانده آلودگیها، عرق و مواد قابل حل در آب کمک میکند.
دلیل استفاده از دو محصول این است که همه آلودگیهای سطح پوست ماهیت یکسانی ندارند. بعضی ترکیبات در چربی بهتر حل میشوند و بعضی دیگر با آب و شویندههای معمولی راحتتر پاک میشوند.
البته دو بار شستن صورت همیشه به معنی پاکسازی بهتر نیست. اگر شوینده مناسبی داشته باشید و آرایش سنگین یا ضدآفتاب مقاوم به آب استفاده نکرده باشید، ممکن است همان یک مرحله شستوشو کافی باشد.
چرا در پاکسازی دو مرحلهای از روغن استفاده میشود؟
بسیاری از محصولات آرایشی و ضدآفتابها حاوی ترکیباتی هستند که در برابر آب مقاومت بیشتری دارند. به همین دلیل، شستن صورت با آب بهتنهایی همیشه نمیتواند آنها را بهخوبی پاک کند.
پاککنندههای روغنی با کمک ترکیبات چربیدوست و امولسیونکننده، این مواد را از سطح پوست جدا میکنند. وقتی محصول با آب ترکیب میشود، معمولاً حالت شیری پیدا میکند و راحتتر از روی پوست شسته میشود.
یک مطالعه کوچک درباره روشهای پاک کردن ضدآفتاب نشان داد که روغن پاککننده در حذف ضدآفتاب مقاوم به آب عملکرد بهتری از آب و شوینده فومی مورد بررسی داشته است. البته این مطالعه محدود بوده و نمیتوان نتیجه آن را به تمام محصولات موجود در بازار تعمیم داد.
نکته مهم این است که روغن پاککننده قرار نیست چربی طبیعی و ضروری پوست را بهطور کامل از بین ببرد. محصول مناسب باید آلودگیها را پاک کند و در عین حال باعث خشکی، کشیدگی یا تحریک بیش از حد پوست نشود.
چه زمانی به پاکسازی دو مرحلهای نیاز داریم؟
همه افراد به استفاده روزانه از دو پاککننده نیاز ندارند. با این حال، در بعضی شرایط استفاده از این روش میتواند مفید باشد.
۱. وقتی از ضدآفتاب مقاوم به آب استفاده میکنید
بعضی ضدآفتابها برای مقاومت در برابر آب و تعریق طراحی شدهاند. این ویژگی باعث میشود در طول روز ماندگاری بیشتری داشته باشند، اما پاک کردن آنها هم ممکن است به شوینده مناسبتری نیاز داشته باشد.
اگر هر روز از ضدآفتاب مقاوم به آب استفاده میکنید، بهخصوص زمانی که چند بار آن را تمدید کردهاید، روغن یا بالم پاککننده میتواند به جدا شدن بهتر باقیمانده محصول کمک کند.
برای آشنایی با انواع محصولات محافظت از پوست در برابر آفتاب میتوانید به دسته ضدآفتابهای جوزای بنفش سر بزنید.
۲. وقتی آرایش میکنید
کرمپودرهای ماندگار، کانسیلر، رژلبهای بادوام و محصولات آرایشی ضدآب ممکن است با یک شستوشوی معمولی بهطور کامل پاک نشوند.
در این شرایط، استفاده از روغن یا بالم پاککننده در مرحله اول میتواند به حل شدن مواد آرایشی کمک کند. سپس میتوانید صورت را با یک شوینده ملایم بشویید.
برای پاک کردن آرایش چشم، بهتر است از محصولی استفاده کنید که مشخصاً برای ناحیه حساس اطراف چشم طراحی شده باشد.
۳. وقتی از محصولات آرایشی ماندگار استفاده میکنید
برخی محصولات آرایشی و مراقبتی بهگونهای طراحی شدهاند که مدت طولانی روی پوست باقی بمانند. اگر احساس میکنید شوینده معمولی شما بهخوبی باقیمانده این محصولات را پاک نمیکند، پاکسازی دو مرحلهای میتواند گزینه مناسبی باشد.
البته احساس تمیزی بیشتر بهتنهایی دلیل کافی برای اضافه کردن یک مرحله شستوشوی دیگر نیست. مهم است که پوست بعد از پاکسازی دچار خشکی و تحریک نشود.
۴. وقتی چند لایه محصول روی پوست دارید
اگر در طول روز از ضدآفتاب، محصولات آرایشی و چند محصول مراقبتی استفاده میکنید، ممکن است پاک کردن همه آنها با یک شوینده معمولی دشوارتر باشد. در چنین شرایطی پاککننده روغنی میتواند به جدا شدن ترکیبات چربیدوست کمک کند.
با این حال، تعداد محصولات استفادهشده بهتنهایی تعیینکننده نیاز به دابل کلینزینگ نیست. نوع فرمولاسیون و میزان ماندگاری آنها اهمیت بیشتری دارد.
روغن پاککننده بهتر است یا بالم پاککننده؟

روغن پاککننده (Cleansing Oil) و بالم پاککننده (Cleansing Balm) هر دو در گروه پاککنندههای روغنی قرار میگیرند. تفاوت اصلی آنها بیشتر به بافت، نحوه استفاده و ترکیبات فرمولاسیون مربوط است.
روغن پاککننده معمولاً بافت مایع دارد و بهراحتی روی پوست پخش میشود. این محصول برای افرادی مناسب است که استفاده از بافت سبک و مایع را ترجیح میدهند.
بالم پاککننده معمولاً در دمای اتاق حالت جامد یا نیمهجامد دارد. هنگام تماس با پوست و ماساژ ملایم، ذوب میشود و به بافت روغنی تبدیل میشود. این نوع محصول برای افرادی مناسب است که بافت غلیظتر را ترجیح میدهند یا دوست دارند محصول هنگام استفاده از روی دست نریزد.
هیچکدام از این دو نوع محصول بهطور مطلق بهتر نیستند. مهمتر از شکل ظاهری، کیفیت فرمولاسیون، قابلیت امولسیون شدن با آب، پاک شدن آسان و سازگاری محصول با پوست است.
پاکسازی دو مرحلهای برای انواع پوست چگونه است؟
پوست چرب و مستعد جوش
پوست چرب هم ممکن است به پاککننده روغنی نیاز داشته باشد؛ بهخصوص اگر از ضدآفتاب مقاوم به آب یا آرایش استفاده میکنید. چرب بودن پوست به این معنی نیست که باید از محصولات قوی یا شستوشوی مکرر استفاده کنید.
اگر پوست مستعد جوش دارید، محصولی با فرمولاسیون مناسب و ترجیحاً فاقد عطر انتخاب کنید. بهتر است محصول بهراحتی با آب امولسیون شود و پس از شستوشو احساس چربی و سنگینی روی پوست باقی نگذارد.
پاککننده روغنی بهتنهایی درمان جوش نیست. همچنین اگر بعد از استفاده از محصول جدید افزایش جوش یا تحریک پوست را مشاهده کردید، مصرف آن را متوقف کنید و سازگاری محصول را بررسی کنید.
پوست خشک
افرادی که پوست خشک دارند، معمولاً به شویندههای ملایمتر نیاز دارند. پاکسازی بیش از حد میتواند چربیهای محافظ سطح پوست را کاهش دهد و احساس کشیدگی و خشکی ایجاد کند.
اگر پوست خشک دارید و از آرایش یا ضدآفتاب مقاوم به آب استفاده میکنید، یک روغن یا بالم پاککننده ملایم میتواند برای مرحله اول مناسب باشد. پس از آن از شویندهای استفاده کنید که پوست را بیش از حد خشک نکند.
اگر آرایش ندارید و ضدآفتاب شما بهراحتی با شوینده معمولی پاک میشود، نیازی نیست صرفاً به دلیل خشک بودن پوست از دو محصول استفاده کنید.
پوست حساس
در پوست حساس، انتخاب محصول ملایم اهمیت زیادی دارد. عطر، اسانسهای گیاهی و بعضی ترکیبات پاککننده ممکن است در برخی افراد باعث قرمزی، خارش یا سوزش شوند.
اگر پوست حساسی دارید، بهتر است محصول بدون عطر و مخصوص پوست حساس انتخاب کنید. همچنین ابتدا مقدار کمی از محصول را روی ناحیه کوچکی از پوست امتحان کنید.
اگر بعد از شستوشو احساس سوزش، قرمزی یا کشیدگی مداوم دارید، ممکن است محصول برای پوست شما مناسب نباشد. در این شرایط بهتر است تعداد مراحل پاکسازی را کاهش دهید.
پوست مختلط
پوست مختلط در بعضی نواحی مانند پیشانی، بینی و چانه چربتر است و در قسمت گونهها ممکن است خشکی داشته باشد.
برای این نوع پوست، انتخاب پاککننده باید بر اساس نیاز کلی پوست و میزان آرایش یا ضدآفتاب استفادهشده انجام شود. یک پاککننده روغنی سبک و یک شوینده ملایم میتوانند در صورت نیاز انتخاب مناسبی باشند.
روش صحیح پاکسازی دو مرحلهای پوست

برای انجام دابل کلینزینگ بهتر است مراحل را بهآرامی و بدون فشار روی پوست انجام دهید. این کار معمولاً در پایان روز و پیش از استفاده از محصولات مراقبتی شب انجام میشود.
مرحله اول: استفاده از روغن یا بالم پاککننده
ابتدا دستها و صورت باید خشک باشند؛ مگر اینکه دستورالعمل محصول روش دیگری را توصیه کرده باشد. مقدار مناسبی از روغن یا بالم را روی دست قرار دهید و بهآرامی روی صورت پخش کنید.
محصول را با حرکات ملایم روی پوست ماساژ دهید تا آرایش، ضدآفتاب و آلودگیهای چربیدوست حل شوند. نیازی به فشار دادن پوست یا ماساژ طولانی نیست.
مرحله دوم: اضافه کردن آب و امولسیون کردن
در بسیاری از روغنها و بالمهای پاککننده، پس از ماساژ باید کمی آب به پوست اضافه کنید. در این مرحله محصول معمولاً حالت شیری پیدا میکند. به این فرایند امولسیون شدن گفته میشود.
این مرحله به شسته شدن راحتتر محصول کمک میکند. سپس صورت را با آب ولرم بهخوبی آبکشی کنید.
مرحله سوم: استفاده از شوینده بر پایه آب
پس از پاککننده روغنی، از یک شوینده ملایم صورت استفاده کنید. شوینده را بهآرامی روی پوست مرطوب پخش کنید و سپس با آب ولرم بشویید.
برای انتخاب شوینده مناسب میتوانید محصولات موجود در دسته شویندههای صورت جوزای بنفش را بررسی کنید.
مرحله چهارم: خشک کردن و مرطوب کردن پوست
بعد از شستوشو، صورت را با حوله نرم و تمیز بهآرامی خشک کنید. حوله را روی پوست نکشید و از مالش شدید خودداری کنید.
در پایان، از یک مرطوبکننده مناسب استفاده کنید تا رطوبت پوست حفظ شود. اگر به دنبال محصول مناسب هستید، میتوانید دسته مرطوبکنندههای صورت را ببینید.
آیا پاکسازی دو مرحلهای باعث خشکی یا آسیب به پوست میشود؟

خود روش پاکسازی دو مرحلهای الزاماً باعث آسیب نمیشود؛ اما انتخاب محصولات نامناسب یا شستوشوی بیش از حد میتواند باعث خشکی، قرمزی، سوزش و اختلال در سد دفاعی پوست شود.
سد دفاعی پوست نقش مهمی در حفظ رطوبت و محافظت از پوست در برابر عوامل محیطی دارد. شویندههای قوی، آب داغ، اسکراب و شستوشوی مکرر میتوانند این سد را تحت تأثیر قرار دهند.
به همین دلیل، بهتر است پاکسازی دو مرحلهای را فقط زمانی انجام دهید که واقعاً به آن نیاز دارید. اگر پس از شستوشو پوستتان احساس کشیدگی دارد، قرمز میشود یا میسوزد، ممکن است لازم باشد محصول ملایمتری انتخاب کنید یا تعداد مراحل پاکسازی را کاهش دهید.
متخصصان پوست نیز استفاده از شوینده ملایم، آب ولرم و پرهیز از مالش و شستوشوی بیش از حد را توصیه میکنند.
آیا پاکسازی دو مرحلهای برای استفاده روزانه ضروری است؟
خیر. پاکسازی دو مرحلهای یک روش انتخابی است، نه یک قانون ثابت برای مراقبت از پوست.
اگر در طول روز آرایش سنگین یا ضدآفتاب مقاوم به آب استفاده میکنید، ممکن است در پایان روز به مرحله اول نیاز داشته باشید. اما اگر از محصولات سبک استفاده میکنید و یک شوینده ملایم میتواند آنها را بهخوبی پاک کند، همان یک مرحله کافی است.
همچنین لازم نیست صبحها صورت خود را با روغن پاککننده و شوینده بشویید. در بسیاری از افراد، شستوشوی ملایم صبحگاهی کافی است و پاکسازی دو مرحلهای در صورت نیاز فقط به روتین شب اضافه میشود.
هدف اصلی مراقبت از پوست، تمیز کردن آن بدون آسیب به سد دفاعی است؛ نه استفاده از بیشترین تعداد محصول.
اشتباهات رایج در پاکسازی دو مرحلهای
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم هرچه بیشتر صورت را بشوییم، پوست تمیزتر و سالمتری خواهیم داشت. شستوشوی بیش از حد میتواند باعث خشکی و تحریک پوست شود.
استفاده از آب داغ، ماساژ شدید، انتخاب پاککنندههای معطر و استفاده از دو شوینده قوی پشت سر هم نیز میتواند پوست را تحریک کند.
اشتباه دیگر این است که تصور کنیم روغن پاککننده برای همه انواع پوست مناسب است یا استفاده از آن بهتنهایی برای پاک کردن کامل صورت کافی خواهد بود. انتخاب محصول باید بر اساس نوع فرمولاسیون، نحوه آبکشی و واکنش پوست انجام شود.
همچنین اگر از یک ضدآفتاب معمولی استفاده میکنید که با شوینده ملایم بهخوبی پاک میشود، لازم نیست حتماً روغن یا بالم پاککننده بخرید.
جمعبندی: آیا به روغن یا بالم پاککننده نیاز داریم؟
پاکسازی دو مرحلهای میتواند روش مناسبی برای پاک کردن آرایش ماندگار، ضدآفتاب مقاوم به آب و محصولات چربیدوست باشد. در این روش ابتدا از روغن یا بالم پاککننده استفاده میشود و سپس صورت با یک شوینده ملایم بر پایه آب شسته میشود.
روغن و بالم پاککننده از نظر عملکرد کلی مشابهاند و انتخاب میان آنها بیشتر به بافت محصول و ترجیح شخصی بستگی دارد. اگر پوست خشک یا حساسی دارید، باید در انتخاب محصول و تعداد دفعات پاکسازی دقت بیشتری داشته باشید.
در نهایت، پاکسازی مؤثر به معنی شستوشوی بیشتر نیست. بهترین روش، روشی است که آرایش و ضدآفتاب را بهخوبی پاک کند، بدون اینکه باعث خشکی، تحریک یا آسیب به سد دفاعی پوست شود.
پرسشهای متداول درباره پاکسازی دو مرحلهای پوست
۱. آیا پاکسازی دو مرحلهای برای همه انواع پوست ضروری است؟
خیر. این روش بیشتر برای افرادی مناسب است که از آرایش ماندگار، ضدآفتاب مقاوم به آب یا محصولات سنگین استفاده میکنند. اگر شوینده ملایم شما بهتنهایی پوست را تمیز میکند، نیازی به دو مرحله شستوشو ندارید.
۲. روغن پاککننده بهتر است یا بالم پاککننده؟
هر دو برای حل کردن آرایش، ضدآفتاب و چربیهای سطح پوست استفاده میشوند. روغن پاککننده بافت مایع دارد، اما بالم معمولاً جامد یا نیمهجامد است و هنگام تماس با پوست ذوب میشود. انتخاب میان آنها به ترجیح شخصی و سازگاری محصول با پوست بستگی دارد.
۳. آیا پوست چرب و جوشدار هم میتواند از روغن پاککننده استفاده کند؟
بله، در صورت انتخاب محصول مناسب و شستوشوی کامل، پوست چرب و مستعد جوش هم میتواند از پاککننده روغنی استفاده کند. بهتر است محصولی انتخاب شود که بهراحتی با آب پاک شود و باعث باقی ماندن احساس چربی روی پوست نشود.
منابع علمی و مطالعات تکمیلی:
- Cleveland Clinic. Double Cleansing Method Explained: Should You Try It?
- American Academy of Dermatology. Face Washing 101
- Chen W, et al. The optimal cleansing method for the removal of sunscreen: Water, cleanser or cleansing oil?. Journal of Cosmetic Dermatology. 2020.
- DermNet. Soaps and Cleansers.